Οι ελευθερίες βρίσκονται σε κατάσταση συνεχούς υποχώρησης

Του Δημήτρη Καλτσώνη*

Η κυριαρχία των λόμπι ήταν ανέκαθεν το χαρακτηριστικό του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ. Πρόκειται για μια χώρα όπου παραδοσιακά τα πολύ ισχυρά οικονομικά συμφέροντα καθόριζαν την πολιτική της, εσωτερική και εξωτερική.

Ωστόσο τα τελευταία χρόνια το φαινόμενο αυτό εντείνεται σε ακραίο βαθμό. Σημαντικοί επιστήμονες όπως ο Φράνσις Φουκουγιάμα επισημαίνουν με αγωνιώδεις παρεμβάσεις τους ότι στο πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ, όσο πιο ισχυρά είναι τα συμφέροντα των επιχειρήσεων τόσο πιο πιθανό είναι να επιβάλλονται οι στόχοι τους. Ο Φουκουγιάμα υποστηρίζει μάλιστα ευθέως ότι  έτσι “διαστρέφεται η αρχή της αντιπροσώπευσης”.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Πως οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ μπορούν να αφυπνίσουν την Ελλάδα

Ο Τζέισον Στάνλεϊ, καθηγητής Φιλοσοφίας στο Γέιλ, τονίζει από την πλευρά του ότι οι υποψήφιοι στις διάφορες εκλογικές διαδικασίες στις ΗΠΑ πρέπει να συγκεντρώνουν τεράστια ποσά για να ανταποκριθούν στοιχειωδώς στις ανάγκες του προεκλογικού αγώνα. “Το αποτέλεσμα είναι ότι οι υποψήφιοι αντιπροσωπεύουν τα συμφέροντα των μεγάλων ευεργετών τους”, των ισχυρών επιχειρήσεων δηλαδή.

Προβληματική και αντιδημοκρατική η διαδικασία

Η ίδια η εκλογική διαδικασία έχει αποδειχθεί επανειλημμένα σοβαρά προβληματική και αντιδημοκρατική. Λόγω του εκλογικού συστήματος είναι πρακτικά σχεδόν αδύνατο να διαρραγεί το κατεστημένο δικομματικό σύστημα και να αναδειχθούν νέες πολιτικές δυνάμεις. Επιπλέον, πέντε φορές στην ιστορία της χώρας έχει εκλεγεί πρόεδρος ο υποψήφιος που έλαβε λιγότερες ψήφους από τον αντίπαλό του. Οι τελευταίες γνωστές περιπτώσεις είναι αυτές του Μπους (όπου επιπλέον υπήρξε κατηγορία για νοθεία) και του Τραμπ.

Σε αυτό το εκλογικό σύστημα ήρθαν να προστεθούν τα τελευταία χρόνια αλλαγές στη νομοθεσία πολλών πολιτειών. Από το 2010 μέχρι το 2016 ήδη δεκαπέντε πολιτείες είχαν ψηφίσει νομοθετήματα, τα οποία με διάφορους τρόπους περιορίζουν τη δυνατότητα συμμετοχής των πολιτών στις εκλογές. Το ίδιο έπραξαν 21 πολιτείες που κυβερνώνται από Ρεπουμπλικανούς στο διάστημα 2021-2022. Όπως μας πληροφορούν οι διδάσκοντες στο πανεπιστήμιο Χάρβαρντ Σ. Λεβίτσκυ και Ντ. Ζίμπλατ στο βιβλίο τους…